شهاب الدين احمد سمعانى
مقدمهء مصحح 48
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
نكته به تنهائى نشاندهندهء اهميت اين كتاب مىتواند باشد . سمعانى در نگاشتهاش يكصد و يك اسم حق تعالى را تحت هفتاد و چهار عنوان گزارش كرده ، و اين به دليل آن است كه بر طبق سنّت گزارهنويسان بر اسماء حسنى ، برخى از اسماء به دليل ذكر آنها به هيئت دوگانه در قرآن مجيد ، و نيز به علّت تقابل و تماثل معنايى ، با هم شرح مىشود . در روح الارواح نيز اين سنّت رعايت شده ، و اسامى الرحمن الرحيم / 4 / القابض الباسط / 22 / الخافض الرافع / 23 / المعزّ المذلّ / 24 / السميع البصير / 26 / الحكم العدل / 28 / الغفور الشكور / 31 / العلى الكبير / 32 / الجليل الجميل / 34 / الحق المبين / 46 / القوىّ المتين / 48 / المبدئ المعيد / 52 / المحيي المميت / 53 / الحىّ القيوم / 54 / المقسط الجامع / 66 / الضارّ النافع / 68 / الباقى الوارث / 72 / الاول و الآخر / 60 / و غيره با هم گزارش شده است ؛ و چون در شرح اسامى مالك الملك ، ذو الجلال و الاكرام ، والى و متعال ، در ضمن اسمهاى ديگر نكاتى آمده ، مؤلف به جهت احتراز از تكرار نكتههاى مزبور ، فقط به آوردن معنى فارسى اسماء مذكور در ذيل اسم الرءوف / 65 / بسنده كرده است . به هرگونه ، سمعانى پس از عنوان كردن هر يك از اسماء به هيئت عربى آن ، به بحث پيرامون معنى فارسى آن مىپردازد ، و اگر اسمى واحد با توجه به اسماء صفات و اسماء افعال داراى بار معنايى دو يا چندگانه مىشود ، معانى مختلف آنها را به فارسى ذكر مىكند ، و سپس سخنانش را به آيات قرآنى و احاديث نبوى و اقوال عرب مستند مىنمايد ، و زان پس وارد حكايات و اقوال و مباحث عرفانى و خانقاهى مىشود و مجموع نكاتى را كه در اين زمينهها مىآورد به گونهاى خاص با معنى و خواص اسم مورد بحث پيوند مىدهد و ارتباط معنايى ميان اين مطالب و اسم مورد نظر به وجود مىآورد . بارى ، علاوه بر اينكه روح الارواح نخستين و مفصلترين شرح فارسى بر اسماء حسنى مىباشد ، نگاشتهء مزبور از جهاتى ديگر نيز قابل تأمل و حايز اهميت است كه اينك به اختصار از آنها ياد مىكنيم : به اعتبار شعر فارسى و تاريخ شعر خانقاهى مىدانيم كه متون ديرينهء فارسى ، خاصه نگاشتههاى پيش از 700 ه . ق ، چنان كه در آنها به شعر فارسى استشهاد شده باشد ، از جهت تاريخ ادبيات منظوم